De gedachte dat een foto de werkelijkheid toont is wijdverbreid. Dagelijks worden we gebombardeerd met beelden via sociale media en daaruit stellen we onze kijk op de werkelijkheid samen. We realiseren ons (soms) niet dat we een gekleurde werkelijkheid maken doordat we de bewegingen van onze voorkeurs-vrienden, voorkeursmedia, voorkeurs-bedrijven en dergelijke aaneenrijgen tot een wereldbeeld. Een wereldbeeld waarin ‘de waarheid’ eigenlijk maar één verschijningsvorm is van een werkelijkheid die te complex is om te worden gekend.

 

Natuurlijk probeer ik in mijn werk voor bedrijven, mensen en instellingen zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid te blijven. Ik toon namens opdrachtgevers hoe hun product, hun bedrijf, hoe zijzelf eruit zien. Het ‘onwaarheidsniveau’ probeer je dan tot een minimum te beperken. Bezoekers met onechte reclame binnenhalen is ronduit onverstandig want de moderne klant of zakenrelatie heeft door zijn dagelijkse mediabombardement een heel aardig inschattingsvermogen en heeft goed door wanneer hij wordt belazerd. Gelukkig.

 

Anders wordt het wanneer de fotografie als kunstmedium wordt gebruikt. Als een middel om een gevoel of een indruk over te brengen. Daar is de tegenstelling tussen werkelijkheid en surrealisme in het beeld een permanente strijd, uitdaging, verleiding, of hoe je het wilt noemen. Een foto die de werkelijkheid in de ogen van de kijker zo dicht mogelijk benadert is wellicht een knappe optische truc, met een waarheidsgehalte van bijna nop. In een filmpje zie je dit het makkelijkst:

Low Budget Visual Effects - Miniatures from Vashi Nedomansky on Vimeo.

 

Terwijl er om zo'n levensecht lijkende foto te maken een karrenvracht aan vaardigheden en soms ook materiaal nodig is: goede camera, dito lens, zwaar statief, correcte (flits)belichting en witbalans, goed studiolicht, noem maar op. En voor een afgedrukte foto gaat dit proces nog een tweede keer worden doorlopen: goede digitale afwerking in belichting, kleurcontrole, uitsnede, verscherping, afdruk op correct papier met de juiste inkt en het juiste kleurprofiel in zowel computer als printer.

Het eindresultaat is dan een foto waarvan iedereen zegt ‘levensecht’. Of ‘better than real life’, zoals vandaag de dag zoveel wordt gedaan. Het overmatige verscherpen en toepassen van extreme contrasten (waardoor mensen soms bijna leerachtige huid lijken te krijgen, regenwolken eruit zien als de atmosfeer van Mars en gebouwen uit karton gesneden lijken) maken de werkelijkheid dramatischer dan hij ooit was. Wat is het ‘waarheidsgehalte’ van zo’n foto?

Over de kunst van het weglaten (selectief tonen van de realiteit) om zodoende het beeld ervan te manipuleren hebben we dan nog niet eens gesproken. Deze foto van het wereldberoemde ‘napalm-incident’ tijdens de Vietnamoorlog toont een heel andere werkelijkheid dan de foto die de Pulitzerprijs kreeg: 

David Burnett, Time/Life Magazine, 1972

Je ziet het naakte meisje in de achtergrond worden verzorgd door soldaten, maar ondertijd werd er door journalisten (terecht) ook gewoon doorgewerkt want de verschrikkingen van de oorlog moesten getoond. Als destijds bovenstaande foto ook het nieuws had gehaald, was de verontwaardiging over de oorlog omgeslagen in verontwaardiging over de verslaggevers.

In de kunst is met de fotografie iets anders gaande. Hoe meer het medium wordt gebruikt als naïef expressiemiddel, hoe meer het ‘de werkelijkheid’ toont, óndanks de onscherpte, ondanks de hellende horizon of vallende gebouwen in de achtergrond, ondanks de grove korrel van film, des te groter de geloofwaardigheid en integriteit. Bekijk bijvoorbeeld de foto hieronder, van de Amerikaanse fotograaf Robert Frank: als foto voor een advertentie of bij een nieuwsartikel zo goed als zeker ongeschikt, maar als artistiek object zeer geliefd om het vastgelegde tijdsbeeld van Amerika in de jaren vijftig en zestig.

Robert Frank - From The Bus (1958)

De foto wint aan geloofwaardigheid wanneer hij imperfect is. Bij liefhebbers van kunstzinnige fotografie werkt het net andersom dan bij het grote publiek: Hoe surrealistischer het beeld, hoe eerder we geneigd zijn te geloven in de oprechtheid van wat we zien. Terwijl uiteindelijk de fotografie als creatief kanaal maar één zekerheid kent: het beeld is een model van de werkelijkheid, maar nooit hetzelfde ding.

In het laatste weekend dat in het Drents Museum de expositie De Kim Utopie te zien is, stap ik de zon in om te zien hoe in Noord-Korea met schilderkunst en fotografie 'de werkelijkheid' geweld wordt aangedaan, ten dienste van een niet-bestaande heilstaat. Verwerpelijk, dat Noord-Koreaanse gedoe? Nee hoor, we doen het allemaal met onze fotografie en sociale media, maar in het westen ziet het er anders uit. Als je mijn foto’s als Asser Stadsfotograaf gelooft schijnt in Assen altijd de zon en als je de catalogus van het postorderbedrijf gelooft is iedereen in Nederland slank en gespierd. Get real!

Onlangs belde ik een offerte na. Om precies te zijn was het de derde keer dat ik belde. Geen probleem, de opzichter van het bouwproject dat ik graag wilde fotograferen was een aardige vent en dat ik drie keer bel is eerder regel dan uitzondering.

“Ik heb de offerte gezien en we hebben een vaste fotograaf, maar jouw prijs is goed en ik leg hem vanmiddag voor”, klonk het door de telefoon. Tevreden en hoopvol gestemd legde ik de telefoon weer neer. Afwachten tot de beloofde e-mail waarin het uiteindelijke oordeel zou staan!

Dat beloofde e-mailtje kwam een dag later. Er stond in: “Goedemiddag. Ik heb overleg gehad, we zullen geen gebruik maken van deze aanbieding.” Dat was balen, vooral omdat het er eerder goed uitzag. Ik meende in het (nogal korte…) mailtje ook te lezen dat er meer aan de hand was en wilde daarom nog graag weten waaraan het lag dat mijn aanbod werd afgewezen? Dan kan ik daar tenslotte een volgende keer wellicht extra aandacht aan besteden, was mijn idee. Maar het antwoord op die vraag stemde me niet tevreden, of hoopvol!

“Er worden door diverse partijen foto’s gemaakt van dit pand, welke aan ons beschikbaar gesteld worden. Nu zijn dat niet allemaal professionele fotograven, maar de kosten zoals u ons aanbied is niet lonend voor onze doeleinden.” Nog afgezien van de kromme zin (ieder z’n vak, ik kan alleen maar kromme muren metselen!) rezen me daarvan de haren ten berge! In deze denkwijze gaat een aantal essentiële zaken ernstig fout!

 

Ten eerste ging het hier om een gebouw waarvan ook de opzichter in een telefoongesprek al had aangegeven nog nooit zoiets te hebben gebouwd. Het gebouw staat aan de rand van een bos en heeft een dak dat begraasd wordt door schapen, het heeft een houten uitkijktoren, een gevel met veel hout in bijzondere patronen, buitenwanden die gedeeltelijk door damwand worden geflankeerd en meer unieke kenmerken.
Zo’n gebouw wil je toch professioneel gefotografeerd hebben, voor allerhande redenen? Promotie op het internet, in folders, in toekomstige bid-books, op beursstands, noem maar op!

Ten tweede kun je van niet-professionele gelegenheidsfotografen die even wat foto’s maken niets vragen als het gaat om technische kwaliteitseisen aan de foto’s, waardoor je een aantal van bovenstaande mogelijkheden meteen af kunt strepen: dat gaat niet lukken met foto’s van een compact-cameraatje of (God verhoede het) een smart phone! Ook niet met JPEG’s in lage resolutie, gemaakt met een 'echte' camera. Zoiets moet geschoten in RAW!

Ten derde zullen bij foto’s van verschillende fotografen later de gebruikte kleurruimtes zéker verschillen, en als het al mogelijk is om eventuele JPEG’s te corrigeren zal het een heidens karwei zijn om het goed te krijgen.

Ten vierde is ook aan de inhoud geen kwaliteitseis te verbinden: staan op de gratis foto’s de muren recht? De ramen recht? Lijkt het gebouw ‘achterover te vallen’? Dat achterover vallen is een euvel dat vaak optreedt wanneer de camera naar boven wordt gekanteld om ook de top van een gebouw erop te krijgen. Zijn de ruimtes opgeruimd? Stralen de foto’s überhaupt de boodschap uit die je als bouwbedrijf zou willen zenden met je foto’s? Het gaat hier om de fotografische boodschap van ‘kwaliteitswerk vs rommelwerk’ en dat verschil kan essentieel zijn voor het winnen van een toekomstige opdrachtgever!

Ten vijfde zijn de bestanden ongetwijfeld voorgoed verloren wanneer er bij de aannemer iets mee gebeurt, want de hobby-fotografen zullen de foto’s niet bewaren, waarom zouden ze?

 

 

Ik stuurde een mailtje waarin ik bovenstaande risico’s benoemde en kort toelichtte. Als vriendelijke service, want een eenmaal genomen besluit wordt wellicht herzien maar dat wordt zelden toegegeven dus míjn opdracht zou het toch niet meer worden. Het mailtje met adviezen bleef onbeantwoord.


In dit specifieke geval zullen de ‘fotografen’ om uiteenlopende redenen in het gebouw zijn geweest en hebben ze het foto’s maken er even bij gedaan.
Wanneer bedrijven echter een hobbyfotograaf op lokatie aan het werk vragen houd ik altijd mijn hart vast. Het gaat vast tientallen keren goed, maar bij een ongeluk van welke soort dan ook waaraan de verzekering te pas komt, gaat het meteen heel fout. Omdat de hobbyfotograaf geen zakelijke aansprakelijkheidsverzekering heeft en de opdrachtgever soms flink in de problemen kan komen wanneer aan de verzekering moet worden uitgelegd wat er exact is gebeurd. Iets dergelijks begint al bij de bekende omgestoten vaas maar bij forse schade (omgevallen statief maakt forse deuk in geleaste bedrijfswagen) is het leed niet te overzien. Leg maar eens uit wat die privé-meneer met die foto-apparatuur in je garage aan het doen was, of probeer een paar honderd euro schade op hem persoonlijk te verhalen?


Al met al een flinke sloot redenen om fotografie door een professionele fotograaf te laten verzorgen:

  • Je kunt eisen stellen aan de kwaliteit, zowel technisch als inhoudelijk
  • Je kunt eisen stellen aan het gehele proces: hoe gedraagt de fotograaf zich in jouw bedrijf, wanneer is de deadline, waar ligt de aansprakelijkheid voor een gemiste deadline of ander onheil, etc.
  • Foto’s van goede kwaliteit zijn een investering die zich terugbetaalt: één opdracht binnenhalen omdat je goed kunt laten zien wat jouw bedrijf doet, en de kosten zijn er dik uit. Daarentegen, voor één gemiste opdracht door slechte foto's had je wellicht wel tien fotografen in kunnen huren…
  • Een professional heeft gewoon een KvK-nummer, een BTW-factuur, een aansprakelijkheidsverzekering, een belang om de klus goed te klaren, om op tijd te leveren, noem maar op. Een hobbyfotograaf aan de andere kant heeft een aantal van deze zaken zéker niet, en van een aantal kun je hooguit hopen dat je ze krijgt.

 

Ondernemen is risico lopen, maar méér risico dan strikt noodzakelijk is ronduit onverstandig, niet dan? Een professionele fotograaf binnenhalen is verminderen van je ondernemersrisico.

 

UPDATE:

Inmiddels werd ik getipt dat er wel degelijk een professionele fotograaf door het gebouw is geweest. Lijkt erop dat mijn tips niet aan dovemansoren gericht zijn geweest, maar dat het bouwbedrijf dit niet heeft willen toegeven. Geheel conform verwachting zullen we maar zeggen.

Ben ik hier gefrustreerd onder, was ook een vraag aan mij? Nee hoor, het leven is te kort om te mopperen en er zijn teveel leuke klanten en mooie opdrachten om me druk te maken om wat er níet lukte! 

Wat gaan we doen?

Regelmatig wordt me gevraagd wat er allemaal moet gebeuren voordat ik voor u aan het fotograferen kan. En eigenlijk komt het altijd op hetzelfde neer: het hangt ervanaf wat u wilt.

Een goed inzicht in wat u wilt is handig voor uzelf én voor mij en daarom heb ik onderstaande lijst van aandachtspunten geschreven. Zodat u niet koortsachtig mee hoeft te schrijven en ik niet het risico loop iets te vergeten als we uw wensen en mogelijkheden doorspreken! Als u na het lezen van deze lijst weet wat u wilt, mijn contactgegevens staan onderaan de pagina!

 

Lokatie

Wellicht hebt u al een lokatie in gedachten waar de foto's zullen worden gemaakt. Een binnenlokatie, een buitenlokatie, een bedrijfshal, een kantoor, etc. Stel uzelf de volgende vragen:

  • Is er voldoende licht op het moment van fotograferen? (Bij een gehuurde lokatie, vraag evt. of de verhuurder dergelijke informatie voor u heeft)
  • Bij gebruik van apparatuur, zijn er voldoende stopcontacten?
  • Is er sprake van direct zonlicht? Diepe schaduwen?
  • Zijn er lage plafonds?
  • Is er een (neutrale) achtergrond nodig? Green screen? 
  • Is er voldoende ruimte? Voor een portretshoot is al snel 4x4 meter vloerruimte nodig, voor sprekers op een podium moet er voldoende ruimte (dichtbij of verderaf) zijn om 'er een lens tussen te kunnen krijgen'. Het fotograferen van bewegende onderwerpen heeft nog weer andere voorwaarden.

Als u op bovenstaande vragen niet de antwoorden kunt vinden, dan bezoek ik de lokatie graag op voorhand zelf om één en ander in te schatten!

 

Suggesties voor lokaties 

Theater Bioscoop De Nieuwe Kolk, Assen

De omgeving van het Drents Museum, Assen

Het Hunebed bij Loon 

Museum De Buitenplaats, Eelde

Zeegsersteeg, Zeegse

 

Datum en tijd

  • Leg datum en tijd bij zowel evt. verhuurder als bij mij ruim vantevoren vast wanneer het om een shoot met aanvullende eisen gaat, zodat onverwachte verrassingen geen invloed op de resultaten zullen hebben.
  • Voor een geplande shoot met extra licht (denk aan interieurshots of foto's van een productielokatie) heb ik minimaal één uur nodig om de lokatie uit te lichten.
  • Ik loop graag (al ruim vóór de datum van de shoot!) alle ruimtes door en maak een lichtplan. Zodat ik niet wordt verrast op de dag van de shoot!
  • Reken ook tijd voor het instrueren en uitlichten van mensen die in geplande shoots zullen figureren.

 

 

Modellen 

  • Indien medewerkers, bezoekers of zakenrelaties op de foto's gaan verschijnen, vergeet dan niet ze op voorhand in te lichten! Van mensen die bezwaren hebben zult u later geen foto's kunnen gebruiken.
  • Fotografie in de openbare ruimte is in principe vrij toegestaan in Nederland, maar als u de foto's voor reclame of promotie of campagne wilt gebruiken, zal de geportretteerde middels een vrijwaringsverklaring toestemming moeten geven. Ik kan u helpen (maar niet naderhand!).
  • (Semi-)professionele modellen komen niet voor niets, ook voor een visagiste en kapper zult u moeten plannen en budgetteren. Vraag mij naar de details. 

 

 

Reis en reistijd

  • Plan de reis en de reistijd ruim vantevoren. Zorg dat iedereen goed op de hoogte is. Ik voorzie de mensen die ik inhuur graag van informatie, die moet dus tijdig beschikbaar zijn.
  • Haastwerk zal invloed hebben, soms op de kwaliteit van de foto's en vaker nog op wat ze uitstralen. Haastwerk is daarom vaak verkeerde zuinigheid. Eén misgelopen opdracht voor u haalt de hele bezuiniging van het haastwerk onderuit!

 

 

Weer

 

 

Kosten

Voor sommige van bovenstaande zaken kan ik u de zorgen uit handen nemen en vaak is dat kosteloos. Gewoon een stuk service voor een goed eindresultaat. 

Andere zaken (zoals huur van lokaties, materialen en mensen) komen natuurlijk voor uw rekening maar de facturen die dat oplevert worden door mij rechtstreeks aan u doorgezonden, zonder opslag. 

Wel kunnen bij omvangrijke planningsklussen vooraf (in de offerte) een aantal uren tbv de organisatie worden afgesproken. Daarover spreek ik graag met u, neemt u gerust contact op via het contactformulier of middels 06-12 0592 20 (bellen, voicemail, SMS, WhatsApp).